Vieux-Lille te voet, van de place aux Oignons tot de rue de Gand

Op de place aux Oignons. De naam heeft niets met de groente te maken: het is een verbastering van « donjon », die van het kasteel van de graven van Vlaanderen dat hier stond, aan de oever van de Deûle, voor de stad het overdekte. Het plein is klein, met kasseien, omzoomd door lage huizen uit de 17e eeuw die in de jaren 1970 bijna verdwenen zijn, toen de wijk in verval raakte. Au Vieux de la Vieille bezet er een, Au Petit Vieux een ander, aan de overkant. Het is het historische hart van de wijk.

Daal af langs de rue de la Monnaie, die haar naam dankt aan het atelier waar de munt van de graven geslagen werd. Op nummer 32 het Hospice Comtesse: gesticht in 1237 door Johanna, gravin van Vlaanderen, heropgebouwd na een brand in de 15e eeuw, en het verzorgde de armen van de stad tot aan de Revolutie. Vandaag een museum, dat zijn ziekenzaal, zijn kapel en zijn met blauwe tegels beklede keuken heeft behouden. Reken een halfuur als u naar binnen gaat, vijf minuten als u de binnenplaats vanaf de straat bekijkt.

Een omweg langs de rue Basse en haar gevels van baksteen en witte natuursteen, de stijl die men hier Vlaams noemt: rode baksteen, kalksteen, gebeeldhouwde cartouches boven de ramen. Dan Notre-Dame-de-la-Treille, begonnen in 1854 in de smaak van de middeleeuwen, een eeuw lang zonder voorgevel gebleven, en in 1999 gesloten met een sluier van doorschijnend marmer die van binnenuit roze kleurt als de zon erop staat. Men houdt ervan of men verafschuwt ze, maar men vergeet ze niet.

De rue de Gand is de straat van de estaminets, die waar de wijk in de jaren 1980 en 1990 zijn tafel heeft teruggevonden. Chez la Vieille op nummer 60, La Vieille France op 51, L'Estaminet du Welsh op 45: drie van onze huizen op honderd meter van elkaar, in huizen uit de 17e eeuw met gewelfde kelders. Aan het einde markeert de porte de Gand, gebouwd in 1620 onder de Spanjaarden, het einde van Vieux-Lille en het begin van de stad van Vauban. Klim op de wal: het uitzicht op de daken is de trappen waard.

's Middags Chez la Vieille, La Vieille France of de Welsh, op honderd meter van elkaar in de rue de Gand: drie kaarten, drie sferen. 's Avonds keert u terug naar de place aux Oignons: de wijk licht op, de terrassen lopen vol, en de carbonade wacht.

Een uur wandelen zonder ergens binnen te gaan, twee uur met het Hospice Comtesse, een halve dag met de lunch. De kasseien zijn oneffen: goede schoenen. En op zondagmorgen is Vieux-Lille bijna leeg, dat is het beste moment om het te zien. De adressen, de kaarten en de openingstijden van onze vijf Rijselse huizen staan op de gids van de estaminets van Rijsel.